W ramach przeglądu prasy omawiamy kilka najważniejszych kwestii związanych z samorządami w minionym tygodniu. Zapraszamy do lektury!
Wrocław, Rybnik, Janikowo, Igołomia-Wawrzeńczyce, powiat ostrowiecki oraz województwo łódzkie – to zwycięzcy VII edycji konkursu „Innowacyjny Samorząd”. Podczas uroczystej gali w Warszawie nagrodzono najbardziej kreatywne jednostki samorządu terytorialnego, które wdrożyły rozwiązania usprawniające usługi publiczne i podnoszące jakość życia mieszkańców.
Pomimo zmiany rządu w Polsce w 2023 r., nie nastąpiła znacząca zmiana w podejściu do autonomii lokalnej. W warstwie regulacji prawnych nie poczyniono właściwie żadnych zmian. Odbudowa decentralizacji nie jest traktowana priorytetowo i ma bardzo wybiórczy, cząstkowy charakter – oceniają autorzy Indeksu Samorządności 2025, przygotowanego przez zespół naukowców współpracujących z Fundacją im. Stefana Batorego. Jego wyniki omawia serwis Prawo.pl.
We Wrocławiu i Białymstoku wkrótce na ulice wyjadą nowe miejskie autobusy elektryczne. Podobne inwestycje realizowane są w innych miastach. Samorządy kupują e-autobusy w dużej mierze dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy. Które polskie aglomeracje przodują we wprowadzaniu zeroemisyjnych rozwiązań? O tym w „Rzeczpospolitej”.
Polska wie, jak efektywnie inwestować unijne fundusze. Ukraina – jak budować schrony. O współpracy obu krajów w tych obszarach, a także zaangażowaniu polskich firm w odbudowę Ukrainy rozmawiała minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz z przedstawicielami ukraińskiego rządu i samorządów – podaje Portal Samorządowy.
„Jeśli pracownicy Turowa nie znajdą zatrudnienia w Polsce i wyemigrują za pracą, będziemy mieli katastrofę na skalę kraju i całej Europy” – ostrzega burmistrz Zgorzelca Rafał Gronicz. Samorządowcy z powiatów zgorzeleckiego i lubańskiego, organizacje społeczne oraz przedsiębiorcy apelują do rządu o pilne działania w związku z planowanym wygaszaniem kopalni i elektrowni Turów – pisze Interia.
Obecny model finansowania zadań zlecanych gminom, miastom, powiatom i województwom przez administrację rządową prowadzi do „cichego subsydiowania” państwa przez samorządy. W dłuższej perspektywie ogranicza ich zdolności rozwojowe i stabilność finansową – wynika z najnowszego raportu Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, o którym pisze Portal Samorządowy.
Odbudowa funkcjonalnych służb komunalnych, opartych na formule in-house i usługach w ogólnym interesie gospodarczym, nie jest odejściem od prawa europejskiego. Jest wykorzystaniem możliwości, które to prawo już przewiduje – uważa prezydent Lubina. To spór o bezpieczeństwo operacyjne państwa na poziomie lokalnym – pisze Robert Raczyński w swojej opinii dla „Rzeczpospolitej”.
Gdybym miał coś zaproponować niestandardowego, to wróciłbym do Polskiego Ładu i odciążył jednostki samorządu terytorialnego z wydatków inwestycyjnych własnych poprzez finansowanie zewnętrzne – stwierdził prof. Sebastian Skuza, mówiąc o problemach samorządów z finansowaniem oświaty. Czy to czas na kolejną kroplówkę? O tym w Portalu Samorządowym.
Mimo rządowego wsparcia, na razie wielkiego przełomu w samorządach nie widać. Wyjście z kryzysu mieszkaniowego to proces, który potrwa jeszcze lata. Ile mieszkań społecznych powstaje w największych miastach w Polsce i jakie są plany i strategie mieszkaniowe największych polskich miast na najbliższe lata – pisze „Rzeczpospolita”.
29 maja weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, która nakłada na samorządy nowy, pilny obowiązek. Dotyczy on określania pojemności i kategorii odporności budowli ochronnych w nowo powstających budynkach użyteczności publicznej. Na podjęcie decyzji mają zaledwie 45 dni. Eksperci alarmują, że Polska potrzebuje minimum 32 376 takich obiektów, jednak większość gmin nie posiada kompleksowych planów, co może skutkować budową niewystarczających schronów i poważnymi lukami w systemie bezpieczeństwa – pisze Portal Obronny.
Polskie gminy wiedzą, jak organizować konsultacje społeczne, spotkania otwarte i uruchamiają urzędowe kanały zbierania opinii. Znacznie trudniej przychodzi im jednak budowanie rzeczywistego dialogu z mieszkańcami. Tym bardziej że spora część sekretarzy gmin nie ukrywa sceptycznego podejścia do włączania mieszkańców w proces decyzyjny – pisze Portal Samorządowy.
Kraków czeka na wybory przedterminowe i nowego prezydenta. Możliwe, że w innych dużych miastach też dojdzie do prób odwołania włodarzy. Najbliżej jest do tego w Rzeszowie. Czy czeka nas fala samorządowych referendów? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć „Rzeczpospolita”.
W roku 2025 w samorządach odnotowano 3249 incydentów cyberbezpieczeństwa. W porównaniu do roku 2024 jest to wzrost ok. 60 proc. – wynika z informacji przekazanej przez wiceministra cyfryzacji Rafała Rosińskiego.
Dostosowanie wzoru wieloletnich prognoz finansowych (WPF) sporządzanych przez jednostki samorządu terytorialnego do aktualnych przepisów ustawy o finansach publicznych przewiduje znowelizowane rozporządzenie ministra finansów. Jego projekt właśnie trafił do konsultacji – pisze Portal Samorządowy.
Im bliżej do czerwcowej ewaluacji reformy samorządowej, tym publiczne dyskusje między resortem finansów a korporacjami samorządowymi stają się ostrzejsze. Mimo odnotowanego wzrostu dochodów, część samorządów uważa, że ich sytuacja finansowa wcale się nie poprawiła. O mechanizmach nowej ustawy, które budzą największe kontrowersje i mogą w przyszłości podzielić JST na „wygrane” i „przegrane”, pisze „Rzeczpospolita”.
Zamówienia publiczne mają stać się narzędziem wzmacniania polskiej gospodarki, bezpieczeństwa państwa i krajowych przedsiębiorców – zapowiada Agnieszka Olszewska, prezes Urzędu Zamówień Publicznych. Nowa „Polityka zakupowa państwa” na lata 2026–2029 rekomenduje m.in. krótkie terminy płatności, prostszy język w dokumentacji przetargowej i większy udział lokalnych firm w publicznych inwestycjach – pisze Portal Samorządowy.
Cyfrowa transformacja miast przechodzi największe wyzwania dotyczące regulacji i bezpieczeństwa. W najbliższych kilku latach samorządy będą musiały stawić czoła trzem poważnym wyzwaniom. Chodzi o ochronę infrastruktury krytycznej, regulacje dotyczące sztucznej inteligencji oraz odpowiedzialność za technologie wdrażane w miastach – pisze serwis Strefa Biznesu.
W latach 2015–2025 powiaty oraz miasta na prawach powiatu łącznie przekazały na funkcjonowanie szpitali ogólnych ponad 10 mld zł. W tym okresie istotnie wzrastały roczne wydatki samorządów na funkcjonowanie lecznictwa – wskazują autorzy raportu pt. „Nakłady JST na ochronę zdrowia”. Ponadto samorządy wspierają finansowo m.in. działalność przychodni i realizację programów profilaktycznych – pisze Portal Samorządowy.
Nie jesteś jeszcze w naszej bazie wiedzy? Zapisz się!
Cyklicznie wysyłamy zaproszenia na webinary, przesyłamy opracowania i publikacje dotyczące najważniejszych i najświeższych tematów związanych z finansami w JST i nie tylko.
