W ramach przeglądu prasy omawiamy kilka najważniejszych kwestii związanych z samorządami w minionym tygodniu. Zapraszamy do lektury!
Samorządowcy są w szoku. Miesiące dyskusji o konieczności dokonania zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zostały podsumowane prostym komunikatem przedstawiciela Ministerstwa Finansów – w tym roku zmian nie będzie. Natomiast o ewentualnych zamianach w przyszłości zdecyduje grupa robocza przedstawicieli korporacji samorządowych i resortu. Samorządowcy są zaskoczeni. – Ustawa wymaga zmian już teraz, a nie za kolejny rok. Nie tak się umawialiśmy – twierdzą. O proponowanych zmianach pisze Portal Samorządowy.
Sztuczna inteligencja w samorządzie nie jest już nowinką technologiczną. Systemy wspierające decyzje w pomocy społecznej, kadrach, edukacji czy monitoringu miejskim mogą zostać uznane za systemy wysokiego ryzyka, a wtedy urząd musi wykazać, że zna ich działanie, ocenił wpływ na prawa mieszkańców i zapewnił realny nadzór człowieka. AI Act wymaga inwentaryzacji narzędzi, oceny ryzyka, nowych procedur zarządczych. Brak takiego przygotowania może oznaczać nie tylko naruszenie przepisów, lecz także utratę kontroli nad procesami, które wpływają na ludzkie sprawy – pisze „Wspólnota”.
Związek Powiatów Polskich uważa, że projekty rządowe osłabią sytuację szpitali powiatowych. Uzasadnienie tej tezy korporacja przedstawiła w liście otwartym. Organizacja uważa, że rozwiązania w nim zaproponowane spowodują, iż koszty wynagrodzeń personelu lekarskiego będą rosły i mogą się zbliżyć do poziomu 1 mln zł rocznie dla jednego zatrudnionego medyka. Jak praktyki kontraktowe NFZ oraz obowiązek utrzymywania deficytowych oddziałów systemowo osłabiają mniejsze szpitale? O tym w „Rzeczpospolitej”.
Każdego roku samorządy przekazują organizacjom pozarządowym ponad 4,7 mld zł, co stanowi ok. 1 proc. ich całkowitych wydatków – wynika z danych Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego. Z danych NIST wynika, że w ciągu ostatnich 13 lat skala transferów na rzecz NGO podwoiła się.
Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało projekt rozporządzenia określającego zasady działania repozytorium interoperacyjności, które ma stać się centralnym katalogiem informacji o publicznych rejestrach, systemach teleinformatycznych i interfejsach API. Samorządy popierają ideę usprawnienia wymiany danych, ale wskazują, że nowe obowiązki mogą być szczególnie trudne do realizacji dla mniejszych gmin i powiatów – pisze serwis Prawo.pl.
Związek Gmin Wiejskich RP apeluje o mocniejsze uwzględnienie realnej wykonalności postępowania awaryjnego w odniesieniu do obiektów jądrowych. W opinii związku w projekcie rozporządzenia w tej sprawie zapomniano m.in. o rzeczywistej przepustowości lokalnej infrastruktury transportowej, czy rozproszonej strukturze osadniczej. Samorządy wskazują, że obok kryteriów środowiskowych i geologicznych trzeba realnie ocenić możliwość sprawnego postępowania awaryjnego w gminach – pisze Portal Samorządowy.
Samorządy zwiększają inwestycje w zeroemisyjne autobusy. W pierwszych siedmiu miesiącach 2026 r. zarejestrowano 1225 nowych autobusów miejskich, o 943 szt. więcej niż rok wcześniej. Przeszło dwie trzecie to elektrobusy i wodorowce – podaje „Rzeczpospolita”.
Gminy, na terenie których utworzono albo powiększono rezerwaty przyrody lub parki narodowe mogą wziąć udział w nowym programie „Przestrzeń dla przyrody” – poinformował Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Do podziału jest 40 mln zł na budowę infrastruktury dla turystów oraz promowanie atrakcji przyrodniczych.
Wirtualny asystent urzędnika oparty na polskim modelu językowym PLLuM jest obecnie testowany w administracji rządowej. W pierwszej kolejności ma trafić m.in. do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Prokuratorii Generalnej oraz Kancelarii Senatu. Oprócz odpowiadania na pytania urzędników system ma wspierać analizę przepisów, anonimizować dokumenty i generować projekty pism. Za ostateczną treść dokumentów nadal będzie jednak odpowiadał urzędnik – pisze serwis Prawo.pl.
W 2027 r. rząd przeznaczy 16,4 mld zł na budowę dróg krajowych i kolejne miliardy na obwodnice oraz trasy lokalne – wynika z projektu budżetu. Na dofinansowanie inwestycji na lokalnych drogach samorządowych przeznaczono 5,2 mld zł. Na zadania powiatowe i gminne ma trafić z tej kwoty 3,0 mld zł – informuje Portal Samorządowy.
Samorządowcy apelują o przedłużenie terminu na przyjęcie planów ogólnych, który upływa 31 sierpnia 2026 r. Jak twierdzą, nie zdążą tego zrobić w wyznaczonym czasie. Ministerstwo Rozwoju i Technologii przekonuje jednak, że terminu nie da się już przesunąć, a szansa na realizację kamienia milowego KPO wciąż istnieje – pisze „Rzeczpospolita”.
Ministerstwo Finansów i Gospodarki zaakceptowało część propozycji skarbników dotyczących zmian w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Chodzi m.in. o podatek od nieruchomości, interpretacje indywidualne i doprecyzowanie przepisów. Odrzucono na razie postulaty zwolnienia infrastruktury portowej i osobnej stawki dla najmu krótkoterminowego jako wykraczające poza deregulację – pisze Portal Samorządowy.
Na Mazowszu 90 gmin nie osiągnęło ustawowego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. W województwie podlaskim takich samorządów było 35, a w świętokrzyskim – tylko dwa. Segregowanie i recykling odpadów utrudniają brak wiedzy mieszkańców oraz szybkie tempo wzrostu poziomów, jakie muszą osiągnąć samorządy. O problemie z rosnącymi wymaganiami i karami pisze „Rzeczpospolita”.
W przyszłym roku w ramach dotacji rząd przekaże samorządom prawie 41,2 mld zł – wynika z projektu budżetu państwa na 2027 r. Większość tej kwoty, bo aż 33,7 mld zł stanowi dotacja na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, która wzrośnie o prawie 7,3 mld zł w stosunku do planu na rok 2026. Z kolei kwota potrzeb oświatowych wyniesie 121,9 mld zł i będzie większa od tegorocznej o 7 mld zł.
Od tygodnia w Urzędach Stanu Cywilnego można dokonywać transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw par jednopłciowych. Umożliwiają to nowe, neutralne formularze. Część samorządowców zapowiada jednak sprzeciw i możliwą odmowę rejestracji. Jak zostanie rozwiązana kontrowersyjna kwestia? O tym w serwisie Radia Szczecin.
Wraz z końcem wakacji samorządy ruszyły z kolejnymi rekrutacjami. W urzędach największych polskich miast czeka blisko 60 ofert pracy dla osób z różnym wykształceniem i doświadczeniem. Poszukiwani są m.in. inspektorzy, podinspektorzy i specjaliści, a nawet dyrektor gabinetu prezydenta. Na wybranych stanowiskach wynagrodzenia sięgają ponad 9 tys. zł brutto.
Gmina Kleszczów złożyła skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Najbogatsza gmina w Polsce walczy o odzyskanie terenów, na których położona jest Elektrownia Bełchatów. Decyzją rządu zostały one przyłączone do gminy Bełchatów w 2022 r. Gra toczy się o dziesiątki milionów złotych – pisze portal Onet.
26 sierpnia marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa po raz pierwszy poprowadzi posiedzenie plenarne Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego jako współprzewodniczący strony samorządowej. Wśród najważniejszych tematów najbliższych miesięcy wskazuje stabilność finansów JST, ochronę zdrowia, decentralizację oraz większy udział samorządów w kształtowaniu polityki rozwoju – informuje „Wspólnota”.
Związek Miast Polskich apeluje o zmiany w zasadach opodatkowania VAT nieruchomości gruntowych, które gminy wnoszą aportem do Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych. Zdaniem samorządowców obecne regulacje oraz praktyka organów podatkowych generują dodatkowe koszty i ograniczają możliwości rozwijania społecznego budownictwa. Samorządy podkreślają publiczny charakter przekazywania nieruchomości do SIM. Ich celem nie jest zysk, lecz zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych dla osób o umiarkowanych dochodach – pisze Portal Samorządowy.
Uruchomili pierwszy Punkt Organizacji Miejskiej Odporności Cywilnej. Będzie ich w sumie 27. Punkty w Lublinie mają wspierać mieszkańców w kryzysach, m.in. podczas blackoutów i klęsk żywiołowych, oferując energię, internet, media, ciepłe napoje, odpoczynek i pomoc psychologiczną. Miasto pozyskało na ten cel ponad 43 mln zł z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej oraz 1 mln zł dotacji na POMOC – podaje Portal Samorządowy.
Nie jesteś jeszcze w naszej bazie wiedzy? Zapisz się!
Cyklicznie wysyłamy zaproszenia na webinary, przesyłamy opracowania i publikacje dotyczące najważniejszych i najświeższych tematów związanych z finansami w JST i nie tylko.
