W ramach przeglądu prasy omawiamy kilka najważniejszych kwestii związanych z samorządami w minionym tygodniu. Zapraszamy do lektury!
Po 35 latach od powołania gmin i stworzenia systemu samorządności lokalnej warto zastanowić się, w jaki sposób przystosować system do zmienionych realiów społecznych i gospodarczych oraz wyprostować meandry różnych decyzji politycznych i finansowych – pisze „Rzeczpospolita”.
Czas na zmianę zasad ewidencji ludności? Obowiązujące zasady liczenia mieszkańców drenują portfele gmin, ale to niejedyny problem. Oparcie nowoczesnego systemu bezpieczeństwa na niepewnych danych meldunkowych, często fikcyjnych, nieodzwierciedlających rzeczywistego miejsca zamieszkania obywateli, generuje ryzyko paraliżu działań ratowniczych w sytuacji kryzysowej – pisze „Dziennik. Gazeta Prawna”.
PIT, CIT, podatki lokalne i parę innych. Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego ma pomysł, jak zwiększyć dochody własne samorządów. Instytut przedstawił najnowszy raport pt. „Sukces w ogóle, ale diabeł tkwi w szczególe, czyli o ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z października 2024 roku”, w którym ocenił nie tylko pierwsze efekty działania reformy, ale i sformułował liczne wnioski mające na celu jej poprawę. Dotyczą one zarówno dochodów jednostek samorządowych, sposobu określenia potrzeb wydatkowych, jak i determinant je definiujących – pisze Portal Samorządowy.
Strażacy ochotnicy, którzy ratują ludzi i mienie również poza granicami swojej macierzystej gminy, powinni mieć zapewnione finansowanie przez jednostkę samorządu, do której należą – nawet jeśli akcja odbywa się w innej gminie; MSWiA jednoznacznie potwierdza, że obowiązek pokrywania kosztów działań spoczywa na samorządzie – podaje Portal Samorządowy.
Obowiązki utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych należą do zarządcy drogi. Takimi zarządcami w odniesieniu do dróg są też samorządy – odpowiednio dla dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich. A za nieodśnieżony i śliski chodnik właściciel nieruchomości może zostać ukarany grzywną w wysokości do 1 500 złotych – podaje serwis Prawo.pl.
W 2026 roku system finansowania szkół niepublicznych będzie funkcjonował według dotychczasowych zasad, jednak Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiada istotne zmiany, które mają stopniowo odciążyć samorządy oraz uporządkować sposób dotowania placówek niepublicznych. Dotyczy to przede wszystkim niepublicznych przedszkoli i szkół dla dorosłych, ale część rozwiązań obejmie również szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych – informuje „Dziennik. Gazeta Prawna”.
Od ponad dwóch dekad ranking zrównoważonego rozwoju gmin i miast pokazuje, które samorządy najlepiej gospodarują swoimi zasobami. W najnowszej edycji zestawienia pojawiły się jednostki, które awansowały dzięki inwestycjom finansowanym z budżetu centralnego – głównie na usuwanie szkód po działaniach wojska na wschodniej granicy. Eksperci zwracają uwagę, że takie dotacje, choć poprawiają infrastrukturę, zaburzają obraz długofalowego, samodzielnego rozwoju – podaje serwis Prawo.pl.
Od 1 stycznia 2026 r. najwięcej nowych miast – trzy – powstanie w województwie mazowieckim, a po jednym w województwach lubelskim, opolskim i śląskim; po burzliwych konsultacjach z zainteresowanymi samorządami zmienią się też granice niektórych miast i gmin, a jedna gmina zmieni nazwę – pisze „Dziennik. Gazeta Prawna”.
Według gmin i powiatów zrzeszonych w Ogólnopolskim Stowarzyszeniu Organizacji Samorządowych nie da się dłużej tolerować niszczenia dróg gminnych i powiatowych przez Lasy Państwowe. Ich zdaniem przedsiębiorstwo, które na masowej wycince drzew zarabia miliardy złotych nie partycypuje w sposób właściwy w kosztach napraw infrastruktury drogowej – pisze Portal Samorządowy.
Koniec z Airbnb w centrach miast? Samorządy dostaną potężne narzędzie do walki z najmem krótkoterminowym. Rady gmin będą mogły wyznaczać strefy, w których usługi hotelarskie nie będą mogły być świadczone w innych obiektach niż obiekty hotelarskie – zakłada projekt nowelizacji ustawy o usługach hotelarskich – informuje serwis Bankier.pl.
Agregaty prądotwórcze, magazyny energii, koparko–ładowarki, mobilne stacje uzdatniania wody, drony, sprzęt ratowniczy czy magazynowy – tak w praktyce wygląda wdrażanie Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej w samorządach – podaje „Rzeczpospolita”.
Polska boryka się z dramatycznym spadkiem liczby ludności, który postępuje znacznie szybciej, niż przewidywały oficjalne prognozy. Związek Miast Polskich przeanalizował najnowsze symulacje GUS i bije na alarm: wiele gmin nie jest już w stanie realizować swoich zadań. Samorządowcy domagają się od rządu pilnego przyjęcia Strategii Rozwoju Kraju 2035 oraz gruntownych zmian w polityce mieszkaniowej, energetycznej i społecznej – pisze „Dziennik”.
W samorządowych inwestycjach na 2026 rok priorytetem będzie transport. Miasta będą przeznaczać na wydatki związane z transportem do jednej piątej przyszłorocznych budżetów. Z łącznych nakładów na inwestycje – nawet połowę – pisze „Rzeczpospolita”.
Samorządy otwierają portfele. Budżety miast na 2026 r. przyjęte. Jak będzie wyglądał kolejny rok w samorządowych finansach? Warszawa z deficytem ponad 3,6 mld zł, Kraków z wydatkami przekraczającymi 11 mld zł, i Łódź z rekordowym dochodem sięgającym 7,6 mld zł – to tylko niektóre z przykładów samorządów, które już uchwaliły budżet na 2026 r. W największych miastach najwięcej środków pochłonie oświata, a także transport i łączność.
Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego negatywnie zaopiniowała projekt rozporządzenia w sprawie wynagrodzeń pracowników samorządowych zakładający 3-proc. ich wzrost. Samorządowcy po raz kolejny uznali, że planowanie podwyżek bez pieniędzy nie ma logicznego wytłumaczenia – pisze Portal Samorządowy.
Nie jesteś jeszcze w naszej bazie wiedzy? Zapisz się!
Cyklicznie wysyłamy zaproszenia na webinary, przesyłamy opracowania i publikacje dotyczące najważniejszych i najświeższych tematów związanych z finansami w JST i nie tylko.
