W ramach przeglądu prasy omawiamy kilka najważniejszych kwestii związanych z samorządami w minionym tygodniu. Zapraszamy do lektury!
Gwałtowne podwyżki cen ropy i gazu coraz mocniej odbijają się na budżetach samorządów. Dla wielu gmin podwyżki mogą być katastrofą. Kryzys energetyczny zaczyna uderzać też w mieszkańców poprzez podniesienie cen. Samorządy wskazują, że rząd powinien rozważyć czasowe zawieszenie niektórych opłat.
W budżetach JST planowano na 2025 rok deficyt przekraczający 30 mld zł, tymczasem wypracowano 2 mld zł nadwyżki. Osiągnięcie przez samorządy lepszego wyniku tradycyjnie było związane z niższą od zakładanej realizacją planów inwestycyjnych. Pomogła też zmiana finansowania jednostek samorządowych. To dla JST pierwszy rok na plusie po trzech latach deficytu.
Strona samorządowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego pozytywnie zaopiniowała projekt ustawy, który ma w części realizować ich postulaty decentralizacyjne. Projekt przygotowany przez MSWiA budzi natomiast wątpliwości lokalnych włodarzy w zakresie zarządzania ruchem na drogach publicznych.
Zarządy województw nadal będą instytucjami zarządzającymi środkami europejskimi na poziomie regionalnym w perspektywie budżetowej na lata 2028–2034 – zapowiedziała Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, minister funduszy i polityki regionalnej, podczas Konwentu Marszałków na Opolszczyźnie.
Związek Powiatów Polskich przygotował propozycje zmian w projekcie nowelizacji ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, które organizacja przesłała do MSWiA. – Resort w żaden sposób nie odniósł się do tego pisma, a analiza projektu wykazała, że nasze uwagi nie zostały praktycznie w ogóle uwzględnione – wskazuje ZPP. Spory budzi też kwestia zasad finansowania inwestycji z rządowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej.
Ceny znów w górę od 1 kwietnia. W wielu miastach w Polsce opłaty za odbiór odpadów rosną nawet o kilkadziesiąt złotych, a samorządy wskazują na rosnące koszty i skutki systemu kaucyjnego, który zamiast odciążyć system, zaczyna go destabilizować.
W drugim kwartale bieżącego roku rząd ma przyjąć wręcz rewolucyjne zmiany w ustawie o ochronie zabytków. Uproszczenie przepisów oraz dostosowanie ich do budowlanych realiów ma znacznie ułatwić, a także przyspieszyć inwestycje związane z zabytkowymi obiektami. Projektowana nowelizacja wprowadza wiele ułatwień dla inwestorów, a także jednostek samorządu terytorialnego.
To nie jest już futurystyczny dodatek do polityki samorządowej, lecz narzędzie codziennego zarządzania ryzykiem. Mowa o miejskich planach adaptacji do zmian klimatu. Część samorządów już je ma, inne właśnie tworzą lub uaktualniają.
Strona samorządowa KWRiST zaapelowała o stworzenie tzw. funduszu solidarnościowego dla tych samorządów, których wyliczone subwencje na 2026 r. były niższe niż wskaźnik inflacji. Samorządy proponują przeznaczyć na ten cel 361 mln zł.
– Kryzys kadrowy w administracji nie wynika wyłącznie z poziomu płac, ale również z systemu wynagradzania, który nie premiuje efektywności – twierdzą samorządowcy. Dlatego Związek Województw RP postuluje nowelizację ustawy o pracownikach samorządowych, która powinna umożliwić odejście od sztywnych tabel na rzecz systemów motywacyjnych.
W wielu szpitalach powiatowych koszty wynagrodzeń personelu wynoszą już nawet 80 proc. przychodów. Przychody osiągane przez szpitale powiatowe są niewystarczające, by pokryć całkowite koszty ich działalności operacyjnej. Sytuacja finansowa placówek pogorszyła się w ubiegłym roku względem 2024.
Zarząd Związku Województw RP zaapelował o wyodrębnienie dla samorządów województw odpowiedniej puli środków z rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Zdaniem organizacji wykluczenie regionów z podziału rezerwy “ma charakter arbitralny i narusza zasady systemowe finansów publicznych”.
Ponad 56 proc. gmin w Polsce nie wywiązuje się prawidłowo z obowiązków dotyczących gospodarowania nieczystościami ciekłymi. To wnioski z raportu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Nadal istnieją gminne regulaminy ustanawiające obowiązek wywozu nieczystości na: “gdy się przepełnia”.
Trawa, liście, gałęzie czy choinki – dla mieszkańców to odpady, ale dla samorządów coraz częściej surowiec, z którego można uzyskać kompost, biogaz czy prąd. Jak ewoluuje gospodarka odpadami biodegradowalnymi w polskich miastach i jakie innowacyjne rozwiązania są wdrażane?
Nie jesteś jeszcze w naszej bazie wiedzy? Zapisz się!
Cyklicznie wysyłamy zaproszenia na webinary, przesyłamy opracowania i publikacje dotyczące najważniejszych i najświeższych tematów związanych z finansami w JST i nie tylko.
